SOS EL Mystica 1: brood
brood april 6th, 2008Begin maart introduceerde ik een nieuw concept op Kokeneten: SOS EL Mystica. In navolging van SOS Piet op VTM ga ik bij mensen langs en help hun bakproblemen op te lossen. Mensen kunnen gewoon een mailtje sturen naar info@broodjeliefde.be en dan neem ik wel contact op.
Vorige zaterdag ging ik langs bij Anne. Anne had problemen met haar meergranenbrood. De korst was nogal dik, het brood leek uit elkaar te vallen, soms viel het in, nog voor het in de oven ging, het was te donker, …
Dus gingen we aan de slag.
Er bestaat niet zoals iets als een exact recept voor brood. Elke zak bloem die je koopt is anders. Een ander tarweveld heeft bvb meer of minder zon gekregen, langer water moeten verdragen, … Brood moet je dus voelen, ervaren.
Wel is er zoiets als een basisrecept. Een basis die je verhoudingen vastlegt.
- 1000 gram water
- 1700 gram bloem
- 35 gram gist
- 30 gram zout
- 30 gram olie
- 20 gram meelverbeteraar (die vind je in halve kiloverpakking in het AVEVE-tuincentrum)
Dat is de basis voor drie broden ( basisregel: 1 liter water = 3 broden van 900 gram ).
Anne wilde een meergranenbrood, maar omdat ze een bloemmengeling heeft die ze te donker vindt, kiest ze voor 1 kg meergranenbloem, en 600 gram witte bloem.
We laten eerste de witte bloem (600 g) weken met al het water gedurende 15 minuten. Gewoon samen in de mengkom doen, een minuutje laten draaien en laten rusten. Dit doen we om de gluten van de bloem te laten weken en ze iets elastischer te maken.
Daarna voegen we alle ingrediënten toe, behalve het zout. Anne gebruikte boter, en in een grotere hoeveelheid, omdat ze van een ietwat vettiger brood houdt. Boter heeft het nadeel na het bakken op te stijven, waardoor de structuur van de broodkruim stijver wordt, waardoor het brokkeliger wordt. Olie is bovendien beter omdat het vlotter inmengt.
En het zout? Het zout voegen we toe als de andere grondstoffen goed vermengd zijn. Zout en suiker verbranden gist bij direct contact, dus dat proberen we te vermijden.
We kneden ongeveer 15 minuten in de traagste stand van de Kenwood. Het deeg voelt elastisch aan, maar kan eventueel nog plakken aan de bodem.
We strooien wat bloem op de werktafel, storten ons deeg erop en maken één grote bol van ons deeg. Deze laten we nu afgedekt 20 à 25 minuten rijzen. Let erop dat het deeg ongeveer een derde moet vermeerderen in volume. Warmte en vocht zijn hierbij belangrijk. Zet nooit een deeg in de tocht. Ook nooit op de verwarming: het deeg warmt te snel op, de gist begint versneld te werken en het deeg ‘rot’. Best zet je het bvb in een kast met een handdoek erover, of in een oven met rijsfunctie (35°C max).
Daarna halen we het deeg uit de kom, storten het op een gebloemde tafel, en kloppen we het plat. Helemaal plat, jaja. Gist zet suikers om in alcohol en koolzuurgas. Dat gas moeten we af en toe uit ons deeg kloppen, om zo verse lucht in te werken en een zuring in het deeg te vermijden.
Nu wegen we ons deeg af en drie stukken. We bollen ze mooi op en leggen ze elk apart in een kom, en laten ze nog eens 25 minuten rijzen. Opnieuw letten we erop dat ons deeg een derde vermeerdert in volume. Gaat dit sneller dan in 25 minuten, dan moeten we uiteraard sneller gaan verwerken.
Dan nemen we elk deegstuk apart, kloppen het goed plat, en maken we er ons brood van. Ofwel maak je een rond brood: plooi het deeg in twee, draai een kwartslag, plooi in twee, draai een kwartslag, plooi in twee, en bol nu verder op met beide handen. We letten erop dat onze bovenkant mooi glad is, de lelijke plooizijden moeten onderaan blijven. Voor een lang brood klop je je brood tot een rechthoek. plooi de zijkanten 5 cm naar binnen en rol nu van boven naar beneden je brood op, er op lettend dat het mooi strak opgerold wordt.
Leg de broden nu in een vorm of op een bakplaat. Opnieuw laten we ons brood rijzen.
Hoe zie je nu of een brood genoeg gerezen is? Je drukt met je vinger in je brood, een cm diep. Komt het terug omhoog, dan is het nog niet genoeg gerezen. het mag niet meer dan een 2-tal mm omhoog komen.
Hoe bakken we best af?
Brood heeft een “schrik-effect” nodig. Een intense warmte die alle aanwezige lucht en alcohol doet uitzetten, waardoor het brood luchtig wordt en omhoog gaat. Dat moet snel gebeuren, voordat de eerste korstvorming plaats vindt.
Daarom gaan we onze oven voorverwarmen op 250 graden. Geen uur op voorhand, uiteraard. We plaatsen onze broodvormen of onze bakplaat halverwege ongeveer, liefst op een rooster. Onderaan in de oven leggen we ook een bakplaat, die mee opwarmt met de oven. Op het ogenblik dat je je brood in de oven plaatst, giet je daar een half tasje water op. Zo krijg je een blinkende korst.
Zodra onze broden in de oven zitten, verlagen we onze oven naar 210 - 220 graden. Dat hangt af van oven tot oven, maar let er op dat bij een correcte temperatuur je brood op 45 minuten gebakken moet zijn. 10 minuten voor het einde van de baktijd zet je even je oven open om dampen te laten ontsnappen zodat je brood goed uitgebakken is.
Een goed uitgebakken brood? Hoe zie je dat dan? Je klopt op de onderkant van je brood. Als het hol en helder klinkt is het goed, als het te dof klinkt, moet het nog wat langer bakken.
Ik wil bij deze mijn proefkonijn Anne bedanken voor de koninklijke ontvangst. We hebben samen nog een biscuittaart gebakken en afgewerkt, en hebben nog heel wat extra recepten en tips gedeeld.
Heb jij ook een dessert of brood dat niet altijd lukt? Aarzel niet langer en mail naar info@broodjeliefde.be!
april 7th, 2008 at 10:56 pm
Hey El Mystica,
Op dit moment nog niet echt een sos-probleem, maar indien nodig laat ik het zeker weten.
Ik wou gewoon even melden dat ik het super vind dat je zo behulpzaam bent.
Heb je op t einde aan Anne ook gevraagd wat ze nu geleerd heeft?
april 8th, 2008 at 11:18 pm
Jazeker
Maar een stuk in haar mond duwen, dat durfde ik nog niet. Net uit de oven en zo …
april 11th, 2008 at 10:22 am
Hallo iedereen,
Ongelooflijk de ervaringen die ik heb opgedaan. Het zijn vooral die kleine dingetjes die toch nooit willen lukken of de ene keer wel en dan weer niet - en als leek weet je natuurlijk niet waarom. Het resultaat is nu verbluffend lekker en mooi. (al zeg ik het zelve) Hebben jullie een probleem niet aarzelen - El Mystico leert u op een heel professionele manier hoe het allemaal juist moet. Wel één probleem - je kan hem niks aanbieden. Op het einde heb ik wel mijn les opgezegd (en ook neergepend). Nogmaals bedankt voor de heel fijne en leerrijke namiddag.
Jutteke
april 17th, 2008 at 4:03 pm
Nuttige tips ! Al wil ik één ding graag corrigeren. Zout is inderdaad een grote vijand voor direct contact met gist. Maar suiker is daarentegen net goed om de gist te voeden. Al los ik de suiker wel eerst op in lauw water of lauwe melk.
april 17th, 2008 at 4:18 pm
Gooi een halve lep suiker op zo’n blokje gist, en je merkt hoe goed ze bevriend zijn. Suiker is nodig in je deeg als voeding voor je gist. Maar met suikers bedoelen we ook algemene suikers ( Bloem bevat 0,16% suikers ). Je hebt suiker nodig om je gist te doen werken. De gist zet dan zetmeel en suikers om in koolzuurgas en alcohol.
Suiker kan je oplossen in vocht, maar als je je gist in datzelfde vocht oplost, ga je een deel van de gist afbreken. Tenzij je het onmiddellijk gaat verwerken in de bloem.
Gouden raad: los gist op in je water, en als je vocht het grootste deel van je bloem opgenomen heeft, voeg je je suiker toe. ( Dat hoeft niet opgelost te zijn, aangezien je toch een tijdje gaat kneden).
Voor een gewoon brood is suiker echt niet nodig ( bemerk de caramelkleurige korst van Anne haar brood, zonder suiker).
juli 8th, 2008 at 11:17 am
Dag Mystica,
Een tijdje geleden he ! Maar er wordt hier nog altijd duchtig brood gebakken. Nu zou ik het toch eens willen wagen om pistolets te bakken (met boter) Je begint mij te kennen he !!!! Zo’n pistolets waar onderaan wat boter is ingebakken. Is daar een truckje voor ? En wat zijn de verhoudingen. Nu de zachte sandwiches (gesuikerde) spreken mij ook wel aan. Mijn man beweert dat jou brood meer gerezen is dan het mijne. Rijstijden worden gerespecteerd !!!!
Je weet altijd welkom als je in de buurt bent ! Bedankt al voor je reactie !!
Anne
juli 23rd, 2008 at 6:57 pm
Beste jutteke,
met enige vertraging door het slechte weer :p …
Het truukje voor de boterpistolets is vrij eenvoudig: maak kleine bolletjes boter ( de grootte van een hazelnoot ) en stop die in de frigo om mooi hard te worden. Als je je pistolet de laatste keer opbolt, doe je dat op zo’n bolletje boter, zodat het lichtjes er in opgenomen wordt. Een pistoletdeeg is meestal slapper, ongeveer een 100g bloem minder per liter water, en ongeveer 90g gist per liter water.
Gesuikerde sandwichen zijn iets complexer, daarvoor ga’k eens een artikeltje schrijven. Maar ‘k moet eerst nog een fotograaf zien te vinden …
Rijstijden zijn niet absoluut, hé. Je moet vooral gaan voelen of het voldoende gerezen is, voldoende hoog opgekomen. Omgevingswarmte, deegtemperatuur, versheid gist, activiteit van de gist, suikergehaltes, vastheid deeg, … er zijn heel wat factoren die rijstijden bepalen…
Een truukje? Duw zachtjes met je vinger in brood ( ongeveer een cm diep) : als het snel omhoog veert, is het onvoldoende gerezen.
Gebruik je nu ook die meelverbeteraar?
Groetjes en veel succes!
juli 24th, 2008 at 12:51 pm
Veel leven zit er gelijk ook niet meer in deze site… jammer! ik had wel graag wat inspiratie opgedaan voor zomerse gerechten.
juli 24th, 2008 at 9:08 pm
Mij lukt het uploaden van foto’s oa niet meer… Misschien vandaar de stilte?
juli 25th, 2008 at 9:56 pm
ik heb nog een receptje op mijn pc staan, maar ik krijg niets upgeload of geupload…
groetjes,
phil
augustus 20th, 2008 at 4:24 pm
Niemand die weet wat er aan de hand is / raad weet? Ik vind het wel jammer…
september 12th, 2009 at 5:57 am
Veel leven zit er gelijk ook niet meer in deze site… jammer! ik had wel graag wat inspiratie opgedaan voor zomerse gerechten….